|
Cái thời mà "miếng
trầu là đầu câu chuyện" đã lùi xa. Cái đẹp của những thiếu nữ má
hồng môi đỏ (vì ăn trầu) răng đen hạt huyền cũng đã trôi vào dĩ
vãng. Vậy mà trong tôi biểu tượng miếng trầu cũng vẫn như còn
tươi rói. Mỗi khi chợt nhớ lại "nguồn gốc trầu cau" và tục ăn
trầu của người Việt. ẩn mình vào không khí cổ tích, bồng bềnh
quanh ta những âm hưởng ngọt ngào về mối tình Tân - Lang - Lưu,
mối tình vừa ngang trái, cay đắng, vừa ngọt ngào như dư vị Trầu
-Cau - Vôi mà nó truyền lại cho đời.
Có lẽ chẳng còn ai
lạ lẫm với câu chuyện tình ngày xửa ngày xưa, với những người
hoá cau, hoá trầu, hoá đá. Họ chết vì vẫn quấn quýt một mối giao
cảm với cuộc đời.
Bây giờ ở làng quê
và đôi khi ở đô thị vẫn còn thấy những bà mẹ tóc trắng, răng đen
khoan thai giã cối trầu và bỏm bẻm nhai trầu như một thú vui
tuổi già. Phải chăng các mẹ đang nghiền ngẫm chuyện xưa, nhớ lại
cái thời miếng trầu dẫn dắt con người đến với nhau, miếng trầu
quện vào tình làng nghĩa xóm. Miếng trầu nên duyên, miếng trầu
là cái cớ để trai gái tỏ tình.
Trầu này trầu nghĩa
trầu tình
Trầu ân trầu ngãi, trầu mình trầu ta...
Ở hội làng quan họ
các liền anh liền chị vương vấn nhau bởi câu hát giao duyên,
nhưng cũng lại say đắm nhau bởi miếng trầu trao nhận. Miếng trầu
trở thành vật làm tin. Miếng trầu nói hộ biết bao niềm xao động
thầm kín. Miếng trầu têm cánh phượng đã gúp cô Tấm tìm lại hạnh
phúc ngỡ đã lùi xa.
Miếng trầu, quả cau
cũng là cái để biểu hiện sắc độ tình cảm của trai gái. Yêu hay
ghét thì cũng cứ nhìn cung cách bổ cau, têm trầu thì sẽ hiểu:
Yêu nhau cau sáu bổ
ba
Ghét nhau cau sáu bổ ra làm mười
Chẳng cần nói một
lời chỉ cần nhận rõ cái ẩn ý của thông điệp đó, là con người
hiểu hết nỗi lòng nhau. Có lẽ vì thế mà miếng trầu đã vượt thời
gian hằn trong nếp sống như một biểu tượng của tình cảm, trở
thành một cách thức giao tiếp tượng trưng. Trầu có mặt cả trong
việc hỉ lẫn việc hiếu. Trầu biểu hiện tấm lòng gia chủ. Trầu nói
lên sự chia sẻ ngọt bùi của khách. Mối giao cảm qua miếng trầu
dân gian cũng nồng cay, ngọt đượm, bừng lên một men say lạ kỳ mà
chỉ có người ăn trầu mới cảm nhận được. Có lẽ tình đời, tình
người đất Việt đã hội tụ vào miếng trầu dân gian. Làng quê Việt
Nam đâu chẳng có cây cau, giàn trầu, bình vôi nghĩa là không ở
đâu thiếu đi mối giao cảm nhiều sắc độ mà miếng trầu đem lại.
Trầu cau vào cổ tích, vào huyền thoại, trầu cau biểu hiện đời
sống vui buồn của con người; trầu cau đến với thế giới tâm
linh...
Ngân Hà
|