|
Không hiểu miếng trầu đã có từ bao giờ, có phải từ câu chuyện
ngày xưa kể về sự tích quả cau, lá trầu, tảng đá vôi từ đời Văn
Lang? Chỉ biết rằng miếng trầu đã đi vào cuộc sống đời thường,
là phong tục, truyền thống của người Việt Nam.
Nhai một miếng cau
tươi hoặc khô với một lá trầu quệt ít vôi cùng một miếng vỏ cây
chát nhỏ gọi là ăn trầu. Ăn trầu sẽ tạo ra một vị cay thơm trong
mồm, trừ được mùi xú uế, làm cho chân răng chặt, răng không bị
sâu và môi người nhai trầu sẽ đỏ tươi thêm.
Miếng trầu được dùng
để tế lễ, thờ cúng tổ tiên, ông bà, cha mẹ, những người thân khi
qua đời. Những ngày tết, hội hè, đình đám... lúc vui, khi buồn,
lúc nào cũng cần đến miếng trầu. Cho đến tận bây giờ, khi cưới
hỏi nhà gái bao giờ cũng thách nhà trai mấy trăm quả cau, mấy
chục tấm trầu:
Giúp cho quan tám
tiền cheo
Quan năm tiền cưới lại đèo buồng cau
Trong cuộc sống đời
thường, các bà, các mẹ, các chị xưa nay, dù đi chợ phải mua
nhiều thứ, nhưng với "quan tiền" trong tay cũng không quên mua
trầu:
Thoạt tiên mua ba
tiền gà
Tiền rưỡi gạo nếp với ba đồng trầu
Trở lại mua sáu đồng cau...
Têm trầu là một nghệ
thuật, thường thì têm trầu cánh phượng, có cau róc vỏ trổ hoa.
Muốn bổ miếng cau ngon phải dùng đến dao sắc "cau già dao sắc"
thì ngon.
Bày trầu lên đĩa,
các hạt cau phải sóng hàng trầu vào giữa. Mỗi đĩa trầu bày năm
miếng hoặc mười miếng. Người đi mời trầu ăn mặc phải tươm tất và
phải cầm đĩa trầu bằng hai tay như thế mới nghiêm túc, đúng nghi
thức theo phong tục tập quán của làng quê.
Ngoài sự biểu hiện
tôn kính, miếng trầu còn thể hiện tình cảm con người. Nhiều đôi
trai gái ngày xưa, quen nhau để rồi yêu nhau cũng từ miếng trầu:
Trầu này trầu quế,
trầu hồi
Trầu người thục nữ sánh người nghĩa nhân
Hay như lời thơ Hồ
Xuân Hương: "Có phải duyên nhau thì thắm lại".
"Miếng trầu là đầu
câu chuyện", là thứ "Đầu trò tiếp khách" như nhà thơ Nguyễn
Khuyến nói, là lời chào, lời hỏi khi chưa quen biết nhau:
Tiện đây ăn một
miếng trầu
Hỏi rằng quê quán ở đâu chẳng là?
Miếng trầu là một
nét văn hóa độc đáo mà chỉ người Việt Nam mới có. Nó là đạo lý,
tình yêu, là truyền thống cao đẹp của dân tộc ta.
Hà Thắm
(sưu tầm)
|