|
Theo từ điển Hán
Việt Thiều Chửu,

Gia có các nghĩa
1 : Ở.
2 : Chỗ ở (nhà).
3 : Vợ gọi chồng là gia 家, cũng như chồng gọi vợ là thất 室.
4 : Người trong một nhà như gia trưởng (家長-người chủ nhà), gia
nhân (家人-người giúp việc nhà), v.v.
5 : Người có học vấn giỏi riêng về một môn gọi là gia như văn
học gia (文學家-nhà văn học), chính trị gia (政治家-nhà chính trị),
v.v.
6 : Các thành viên trong gia đình như gia phụ (家父-cha tôi), gia
huynh (家兄-anh tôi), v.v.
7 : Giống vật nuôi ở trong nhà như gia cầm (家禽-chim nuôi trong
nhà), gia súc (家畜-giống muông nuôi trong nhà).
Phả có các nghĩa
1: Phả, sổ chép về
nhân vật và chia rành thứ tự. Như gia phổ 家 譜 phả chép thế thứ
trong nhà họ.
2 : Niên phổ 年譜 phả chép các người cùng tuổi hay cùng đỗ một
khoa. Người cùng họ gọi là đồng phổ 同普. Vì thế nên anh em kết
nghĩa cũng gọi là phổ huynh đệ 譜兄弟.
3 : Các khúc âm nhạc phải chế ra phả để làm dấu hiệu. Vì thế nên
khúc hát gọi là phổ. Ta quen đọc là phả.
Người Việt Nam ta có
câu nói: “Sống lâu, chết nhanh”, nghĩa là khi một con người qua
đời, người ta rất mau quên đi. Đến giỗ đầu, chợt nhớ
lại, thì mới “ồ, mới thế mà đã một năm, nhanh thật !". Cuộc sống
là cát bụi, là tạm bợ. Một con người là một hạt cát trong
bể cát mênh mông. Tuy vậy, cuộc sống cũng có những ràng buộc
nhất định về gia đình như ông bà, anh em, con cái,…
Người Việt có một
phong tục rất hay, đó là thờ cúng tổ tiên ông bà. Theo thiển ý
của tôi, cha ông ta đă gửi gắm vào đó một quan niệm sống rất
hay. Đó là nề nếp gia phong. Thử tưởng tượng trong một ngày giỗ
ông bà, cha mẹ bảo ban con cháu trong nhà lo việc nấu nướng, bày
biện bàn thờ với thái độ thành kính trong một không khí trang
nghiêm, trịnh trọng, đầm ấm…như thế, truớc hết có tác dụng tạo
nên một nề nếp gia giáo. Không cần phải nói, con cái đã hiểu là
phải tôn trọng cha mẹ mình như cha mẹ mình tôn trọng ông bà. Cứ
thế cứ thế, nề nếp đó được truyền từ đời này sang đời khác. Bên
cạnh đó, mỗi lễ giỗ là một cơ hội để các thành viên trong gia đình tụ
họp, hỏi han nhau, giúp đỡ nhau. Truyền thống gia đình là một
nét đặc trưng của văn hóa Đông Phương, và với dân tộc Việt thì
tình cảm gia đình càng nồng ấm.
Làm thế nào để
nhớ ngày giỗ kỵ của ông bà ?
Bởi thế, nước có sử,
nhà có phả.
Gia phả là một sổ
sách ghi chép tên tuổi, thân thế của một dòng họ, ghi chép các
thế hệ trong họ và lịch sử tổ tiên. Có gia tộc, có dòng họ mới
có gia phả. Gia phả cần thiết cho mỗi gia đình, mỗi dòng họ
Gia phả là báo vật
thiêng liêng của gia đình, của dòng họ mà mỗi thành viên phải có
trách nhiệm gìn giữ.
Lương Trọng Nghĩa
(http://www.viethoc.org/phorum/read.php?f=13&i=535&t=535)
|